Varsa Şekliniz Türkiye'ye Bekleriz

Varsa Şekliniz Türkiye'ye Bekleriz

          Türkiye Cumhuriyeti, henüz 100. yılını doldurmamış bir ülke olmasına rağmen gelişmişlik konusunda önemli aşamalar kat etmiştir. Günümüzde Türkiye, Orta Doğu ve Balkanlar'da önemli bir coğrafi güç olarak dikkate çekmektedir ve G20 ülkelerinin de önemli unsurlarından birisidir. Fakat tüm bu olumlu gelişmelere rağmen, uzun yıllardır "gelişmekte olan ülke" kategorisinden sıyrılmayı başaramamıştır. Bana göre bunun iki önemli nedeni vardır: niteliğe değil niceliğe önem verme ve nedene değil şekle yoğunlaşma.

            Öncelikle, son 20 yılda ülkemizdeki üniversite sayısında önemli bir artış olduğu su götürmez bir gerçektir. Buna paralel olarak artan üniversite öğrenci kontenjanları genç nüfusa bir üniversitede okuma ve kendisi geliştirme imkanları sunmaktadır. 2002 yılında 76 olan üniversite sayısının günümüzde 168'den fazla olduğu düşünüldüğünde, ülkedeki gelişmişlik ve iş gücü oranında olumlu yönde bir artış gözlenmesi beklenmektedir. Öte yandan, yeterli altyapı ve üstyapı çalışmaları oluşturulmadan açılan üniversiteler, akademik anlamda ülkemizdeki kısırlığa "üniversite-bilimsel" makale oranı baz alındığında kötü yansıdığı gibi, yetiştirilen öğrencilerin kalitesini de düşürmüştür. Örneğin, üniversitelerin edebiyat fakültelerinde sınıf mevcutlarını 50-80 kişi arasında tutmak ve zemine sabitlenmiş sıralarla bu öğrencilerden fikirlerini sınıf ortamında tartışmayı beklemek veya hocadan sınıftaki her öğrenciye eşit ilgi göstermesini beklemek ve performans ödevleri ile öğrenciyi okul dışında dahi sosyal bilimler sınırları içerisinde tutmasını beklemek hayalcilik değil de nedir? Buna ek olarak, artan öğrenci sayısına uygun olarak planlanmayan özel sektör ve kamu çalışma alanları ise maalesef üniversite öğrencilerini gerektiği gibi istihdam edememe sorununu beraberinde getirmektedir. Yalnızca üniversite sayısını ve öğrenci kontenjanını arttırarak ülkeden daha iyi yazar, eleştirmen, mühendis, iktisatçı çıkmasını beklemek, yani niteliğe önem vermeden niceliğe bağımlı olmak Türkiye'yi bir otuz yıl daha gelişmekte olan ülke olmaktan bir adım öteye götüremez.

            Gelelim güzel ülkemizin bana göre ikinci en büyük sorununa: şekilcilik. Türkiye birden plansız olarak geliştiği için, Batıyı örnek alarak yaptığı uygulamaların çoğu toplum tarafından tam manasıyla kavranamamış ve sadece şekilde kalmıştır. Bunun en akla gelen örneği Türk Eğitim Sistemi'dir. Ülkemizdeki eğitim sisteminin Batıyı özellikle ABD'yi örnek aldığı bilinmektedir. Eğitim bilimlerinde kullanılan bir çok teknik Batılı yazarlar tarafından kendi ülkelerindeki gereksinim ve uygulamalar gözlenerek üretilmiştir. Ülkemiz de muasır medeniyetler seviyesini yakalamak adına bu yöntem ve teknikleri uygulamaya çalışmaktadır. Fakat, kopyala ve uygula mantığı güdülerek alınan bu bilimsel çalışmalar, ülkemiz koşulları dikkate alınmadığı için sadece teoride kalmakta ve öğretmenler tarafından pratiğe dökülememektedir. Bizdeki sınıf mevcutlarının yer yer 30'ları bulması ve toplumun sosyo-kültürel yapısı düşünüldüğünde zaten aksi de mümkün değildir. Örneğin, yabancı dil öğrenmedeki başarısızlık ülkemizin henüz çözüme ulaşmayan sorunlarından birisidir. Şeklen bakıldığında Türkiye'deki öğrenci de aynı Batılı bir ülkenin öğrencisi gibi kağıt üzerinde "communicative method" kullanılarak öğrenci merkezli, konuşma, dinleme ve yazma becerilerine eşit ağırlık verilen ve dilbilgisi üzerinde aşırı zaman kaybının olmadığı bir eğitim programında eğitim görmelidir. Fakat merkezi bir eğitim sistemi ile üniversitenin kazanıldığı ve bu sistemde sayısal, eşit ağırlık ve sözel alanlarında yabancı dile yer olmadığı bir yerde İngilizce öğretmeninin dersin önemini aileye ve öğrencilere kavratmadaki başarısı çok sınırlıdır. Buna ek olarak, yüksek sayıdaki öğrenci sayısı ile sınıf yönetimini sağlamak bile başlı başlına büyük bir işken, öğretmenden her çocuk ile konuşma pratiği yapması veya sınıfta sessiz bir ortamda dinleme çalışması yapmasını beklemek akıl karı bir iş midir? Bunun sonucunda ülkemizdeki yabancı dil öğretimi Batıyı taklit eden "şekilci" bir sistem olmaktan öteye gidememektedir.

            Sonuç olarak, Türkiye'de gelişmiş bir ülke için yapılması gereken en önemli şeylerin başında ülkemiz sorunlarına uygun ve aceleci olmayan, gerçekçi bir plan yapılmalıdır. Bu plan 5 yıl ile sınırlı kalmamalıdır ve keyfi değiştirilmemelidir. Planı yaparken atılacak adımların sayısına değil kalitesine önem verilmeli ve de bunların uygulanabilirliği yani şekilde ( teoride ) kalmaması dikkate alınması gereken başlıca etmenlerden olmalıdır.

Cengiz Güler

PAU İngiliz Dili ve Edebiyatı

On This Turkish Trail, Kindness Is The Compass

When I arrived in Hersek, a Turkish village located 160km south ofIstanbul across the Sea of Marmara, Refik Ertürk was standing in the doorway of his kahve (teahouse). Men sat at card tables outside, filling the dusk air with the clicking of backgammon tiles and the clinking of spoons against their tulip-shaped tea glasses. Next door, pomegranate and fig trees grew along the stone walls of a blue-domed mosque; in the distance, I could just make out the bleating of sheep and the melodic din of their bells – sounds that would soon become familiar in this bucolic corner of northwest Anatolia.

• Related article: Echoes of an ancient land along Turkey's Abraham Path

I was at the starting point of a walking and riding route known as theEvliya Çelebi Way, which runs from Hersek south to the city of Simav. The route is 330km (some 22 days) on foot, and extends to 650km (about 25 days) on horseback, as the riding route includes the Yenişehir Plain, the 130km between Kütahya and Uşak and the Gediz Plain. Founded in 2011 by a team of historians and long-distance trekking guides, the history of the path actually extends back much further. 

Common sights, and sounds, along the Evliya Çelebi Way. (Candace Rardon)

Evliya Çelebi was a 17th-century Ottoman traveller and writer who journeyed extensively through the empire for more than 40 years, documenting his travels in his 10-volume Seyahatname (Book of Travels). As Ertürk’s teenaged daughter Tuğçe told me after her father invited me to stay in their home that evening, “he was acting like Christopher Columbus”. In 1671, Çelebi left Istanbul for the final time to make hajj, or pilgrimage to Mecca. The route named in his honour follows the first three weeks of his journey.

When Çelebi set out for Mecca, he did so with three companions, eight servants and 15 purebred Arabian horses. When I set out, I was alone. I had an 80-litre backpack full of camping gear, a 15-lira compass from a shop in Istanbul, no knowledge of Turkish except for the glossary in my guidebook and only my own two feet to convey me – plus a litany of concerns from Ertürk, his wife and Tuğçe. Where would I sleep? Who would guide me? I tried to downplay my lack of a map or GPS, but truthfully I shared in their doubts.

The man who inspired the trail, shown here in Kütahya. (Candace Rardon)

Setting out the next morning, I surprised myself by making slow but steady progress toward Simav. The route comprised asphalt road, old paved roads known as kaldırum, narrow goat paths and well-worn tractor tracks hewn from the earth over centuries of use. I often shared the road with flocks of sheep or goats, their whistling, wizened shepherds never far behind, and with farmers who waved as they ferried neatly-stacked crates of grapes, tomatoes, green apples and pumpkins.

The morning of my fourth day led me through endless groves of olive trees on the way to the town of İznik, about 35 kilometres into my walk. It was the end of October; my journey coincided with the harvest. Whole families were out working, their car doors left open to let pop songs resonate from the speakers. Women in headscarves and floral şalvartrousers balanced on ladders, stripping each branch of its olives using short, handheld rakes. Husbands and children busied themselves below on the patchwork of plastic tarps, filling brightly coloured crates and buckets. A family beckoned and taught me how to use the rake myself. After, they sent me on my way with bunches of grapes clipped straight from a nearby vine. 

Harvesting the olive groves. (Candace Rardon)

I finished eating the gift just as I arrived in the village of Orhaniye a couple of kilometres later. Seated in the shade of a kahve, I ordered atost sandwich (Turkish-style grilled cheese, often prepared with sausage) and ayran (Turkish buttermilk), and began chatting with 22-year-old Recep Toktaş, who had recently spent six months studying in Valencia,Spain. He was the first person to ask why I was on the trail. I explained that I felt that the best way to experience a new culture is to walk through it. Despite the blisters and the burden of a backpack, it is an extraordinary sensation to feel a place’s history unfolding beneath your feet – century by century, step by step. 

Step by step through northwest Anatolia. (Candace Rardon)

That afternoon, in the middle of an olive orchard, I looked up to see an obelisk dating to the 1st Century. The Dikilitaş – also known as Beştaş, meaning “five stones” in Turkish – stands 1,212m high. The obelisk marked the spot of a way-station for the Ottoman army; even Suleiman the Magnificent, the empire’s longest-reigning ruler, camped there in 1534 en route to Baghdad. After all, it was not only Çelebi’s footsteps I was following. Two millennia of soldiers and shepherds and sultans had travelled on this path, and my journey passed by reminders of that history – sacred tombs, mosques, hammams, bridges, ruins and caravansary, all of whose stones held as many stories as they did dust.

The Sungurpaşa Köyü mosque in Sungurpaşa. (Candace Rardon)

As the days passed, the route grew more mountainous. So did the likelihood of my losing the trail, since the signposting was scarcer and the forest paths proved confusing. Hardly a day went by where I didn’t get lost in the woods at least once. But what kept me walking were the people I met when, unsure of my way, I had to ask for directions – my burgeoning knowledge of Turkish assisted by mimed gestures and hand-drawn maps. Their kindness became my compass. 

On the 12th day, I knocked on the door of a farmhouse near the village of Seydikuzu after several hours of walking, lost, in a cold rain. A couple pulled me inside, spread my jacket out to dry across a sack of pinecones by the fire and told me about their children over rounds of tea and potatoburek, a baked, flaky pastry invented during the Ottoman Empire. When it was time to leave, the husband donned my 25kg backpack, leaving me – horrified and humbled – to follow him through a field to the right road. Another evening, a kilometre outside the village of Bağbaşı, I stumbled across a farmer with a herd of cows. When I asked where I might pitch my tent, he invited me to stay with him and his elderly mother. They lived above their stable; the squawking of hens and the lowing of cattle was the soundtrack as I slept. 

A traditional Turkish breakfast prepared for the author on her first morning on the trail. (Candace Rardon)

By the end of my 22-day journey, I had used my tent only four times: apart from a few hotels in larger towns such as İznik, İnegöl and Kütahya, the rest of my nights were spent in spontaneous homestays. The families never seemed to mind making space for another around their circular silver dining trays. And they never ceased to shake their heads that I was a woman walking through their country alone.  

Happening upon a wedding celebration in Isaören. (Candace Rardon)

I later received an email from the founders of the Evliya Çelebi Way. They had read about my journey on my blog and told me that I was the first person they knew to have walked the route from end to end. I felt thrilled with the accomplishment. But what gave me an even greater thrill was thinking back to all those I had met on the way – the olive gatherers and tomato farmers, the shepherds and students, the ghosts of soldiers and sultans past – and knowing I was only one more traveller who had trodden this ancient way.

http://www.bbc.com/travel/feature/20140605-on-this-turkish-trail-kindness-is-the-compass/1